urnurse.net
  รวมเรื่องควรรู้ สำหรับการทำงานพยาบาลวิชาชีพ ในโรงพยาบาล
โภชนาการ
 

อาหารที่ควรหลีกเลี่ยงสำหรับผู้ป่วยโรคไตเรื้อรัง

อาหารประเภทโปรตีน เช่น เนื้อสัตว์ และถั่วต่างๆ เป็นกลุ่มอาหารที่คนเป็นโรคไตเรื้อรังที่ยังไม่ได้รับการรักษาโดยการฟอกเลือดต้องกินลดลง

อาหารโปรตีนเมื่อกินเข้าไปแล้ว ร่างกายจะเผาผลาญให้เป็นหน่วยย่อยๆ เพื่อนำไปใช้ประโยชน์ แล้วจะเหลือสารประกอบสุดท้ายที่เป็นของเสีย จำพวกยูเรีย ครีอะตินีน ที่เป็นพิษต่อร่างกาย ซึ่งจำเป็นต้องขับออกโดยไต การกินอาหารโปรตีน จะทำให้ไตต้องทำงานหนัก และเกิดการเสื่อมสภาพมากขึ้นได้ง่าย

เมื่อต้องควบคุมปริมาณโปรตีน ดังนั้นโปรตีนที่กินอย่างจำกัดนี้ จึงควรเป็นโปรตีนที่มีคุณภาพสูง (high biological value) เช่น  ปลา ไข่ขาวและนม ล้วนเป็นอาหาร โปรตีนคุณภาพสูง คือมีกรดอะมิโนจำเป็นต่อร่างกาย (essential amino acid) ครบทุกตัว โดยเฉพาะ ไข่ขาวประกอบด้วยสารโปรตีนชนิดอัลบูมิน (albumin) ล้วนๆ จึงมีความบริสุทธ ิ์
ในแง่โครงสร้างของสารโปรตีน ดีกว่าปลา หรือเนื้อสัตว์อื่นๆ 

แต่การรับประทานไข่ขาวปริมาณมาก ไม่สามารถช่วยลดภาวะโปรตีนรั่วในปัสสาวะ และ
ไม่สามารถแก้ไขภาวะโปรตีนต่ำ ในผู้ป่วยโรคไตระยะที่เป็น nephrotic syndrome ได้ ตรงกันข้าม หากรับประทานไข่ขาวมากเกินไปจะเพิ่มปริมาณโปรตีนที่รั่วใน ปัสสาวะ ซึ่งอาจกระตุ้นการเสื่อมของไตได้  ดังนั้น ควรรับประทานโปรตีนทั้งหมดต่อ วันไม่เกินปริมาณที่กำหนด

  • อาหารโปรตีนคุณภาพสูงในขนาดวันละ 0.6 กรัมต่อน้ำหนักตัว 1 กิโลกรัม 
  • อาหารโปรตีนคุณภาพคละในขนาดวันละ 0.4 กรัมต่อน้ำหนักตัว 1 กิโลกรัม

ควรหลีกเลี่ยง โปรตีนจากพืชหรือถั่วต่างๆ ที่อาจมีการขาดกรดอะมิโนที่จำเป็นบางตัว ทำให้ร่างกายไม่สามารถนำไปใช้ได้เต็มที่ และอาจเกิดการสูญเสียดุลไนโตรเจนได้

นอกจากโปรตีนแล้วคนเป็นโรคไตเรื้อรังต้องระวังไม่กินอาหารที่มีโซเดียม โพแทสเซียม และฟอสฟอรัสสูง คนเป็นโรคไตเรื้อรังในระยะแรกที่ยังไม่มีปัญหาว่ามีโพแทสเซียม และ/หรือฟอสฟอรัสในเลือดสูงอาจไม่จำเป็นต้องควบคุมก็ได้ เพราะไตยังสามารถขับออกทางปัสสาวะได้ดีพอสมควร  

     อาหารที่มีโพแทสเซียมสูงที่ควรระวัง ได้แก่
- ถั่วเมล็ดแห้ง โดยเฉพาะถั่วดำและถั่วปากอ้า
- ผักที่มีสีเขียวเข้ม สีเหลืองเข้ม เช่น หน่อไม้ฝรั่ง บล็อกโคลี่ ดอกกะหล่ำ ใบคะน้า ขึ้นฉ่าย มะเขือเทศ แครอต (ผักที่มีโพแทสเซียมไม่สูงมากและกินได้ เช่น แตงกวา น้ำเต้า บวบ ฟักเขียว มะเขือยาว ถั่วฝักยาว ผักกาด)
- ผลไม้ โดยเฉพาะผลไม้ที่มีสีเหลือง เช่น ส้ม กล้วย ทุเรียน มะม่วงสุก ขนุน มะขามหวาน และผลไม้แห้งทุกชนิด เช่น ลูกเกด ลูกพรุน 

     อาหารที่มีฟอสฟอรัสสูงที่ควรระวัง ได้แก่ เนื้อสัตว์ ไข่แดง นมสด เนยแข็ง เมล็ดพืช ถั่วต่างๆ เช่น ถั่วลิสง ถั่วแดง เม็ดมะม่วงหิมพานต์ เป็นต้น 

     อาหารที่มีโซเดียมสูงที่ควรระวัง ได้แก่ อาหารที่มีรสเค็ม จากการใช้เครื่องปรุงรสต่างๆ ไม่ว่าจะเป็น เกลือ น้ำปลา ซีอิ๊ว ซอสหอยนางรม น้ำบูดู ซุปก้อน ผงปรุงรสต่างๆ คนที่มีปัญหาเรื่องไต ต้องระวังไม่ใส่เครื่องปรุงรสต่างๆ มากในขณะประกอบอาหาร โดยทั่วไปเติมเกลือได้ครึ่งช้อนชาต่อวัน หรือ เติมน้ำปลา ซีอิ๊วรวมกันได้ไม่เกิน ๓ ช้อนชาต่อวัน และต้องไม่เติมเครื่องปรุงรสเหล่านี้เพิ่มในระหว่างการกินอาหาร รวมทั้งต้องหลีกเลี่ยงอาหารหมักดอง อาหารตากแห้ง อาหารว่างที่ออกรสเค็ม อาหารแปรรูป เช่น ไส้กรอก แฮม หมูยอ หมูหยอง อาหารสำเร็จรูป จำพวกโจ๊ก บะหมี่ วุ้นเส้น และขนมขบเคี้ยวต่างๆ ทุกชนิด

สำหรับเรื่องน้ำดื่ม ถ้ายังสามารถถ่ายปัสสาวะได้ตามปกติ และไม่มีอาการบวม ก็ไม่ต้องจำกัดปริมาณน้ำดื่ม ยังคงดื่มได้ ๖-๘ แก้วต่อวัน แต่ถ้ามีอาการบวม หรือเป็นไตวายเรื้อรังระยะสุดท้าย ควรจำกัดน้ำดื่มลง โดยดื่มน้ำปริมาณเท่ากับปริมาณปัสสาวะต่อวันที่ขับออกมา

นอกจากนี้ คนเป็นโรคไตเรื้อรังควรหลีกเลี่ยงการดื่ม ชา กาแฟ ช็อกโกแลต โคล่า เพราะเครื่องดื่มเหล่านี้มีทั้งโพแทสเซียมและฟอสฟอรัสในปริมาณค่อนข้างสูงด้วย

 

Hit Counter