urnurse.net
  รวมเรื่องควรรู้ สำหรับการทำงานพยาบาลวิชาชีพ ในโรงพยาบาล
พื้นฐานงานพยาบาล
 

การสวนอุจจาระ( Enema )

หมายถึง การใส่ของเหลวจำพวกน้ำ หรือน้ำยาเข้าไปทางลำไส้ส่วนเรคตัมละส่วนซิกมอยด์ทางทวารหนัก  เพื่อกระตุ้นให้มีการเคลื่อนไหวของลำไส้โดยการทำให้เกิด    การระคายเคืองของ colon หรือ rectum รวมทั้งลำไส้โป่งตึง ด้วยน้ำ / น้ำยา แล้วขับอุจจาระออกมา

ข้อแนะนำในการสวนอุจจาระ

จัดท่านอนให้ผู้ป่วยอยู่ในท่านอนตะแคงซ้าย (Sim's position) ชิดมาทางริมเตียง ขาซ้ายงอเล็กน้อย และขาขวางอเข่าไปข้างหน้า ท่านี้จะช่วยให้นำยาไหลเข้าสู่ลำไส้ใหญ่ ส่วน Sigmoid และ Descending colon ได้ง่ายขึ้น


**กรณีเด็กเล็ก เด็กโต หรือผู้สูงอายุ ที่กล้ามเนื้อหูรูดทวารหนักไม่แข็งแรงหรือหย่อนสมรรถภาพ
จะไม่สามารถเก็บนำไว้ในลำไส้ได้เต็มที่ ควรจัดให้นอนหงายชันเข่า (dorsol recumbent position)ลงบนหม้อนอน


การจัดให้ผู้ป่วยนั่งบนโถส้วม การสวนอุจจาระจะไม่มีประสิทธิภาพ เพราะแรงดันของนำจะไม่เพียงพอในการต้านแรงโน้มถ่วงของโลก เข้าไปในลำไส้ได้

เปิดก๊อกให้นำไหลช้าๆ ใช้เวลาประมาณ 5 - 10 นาที ถ้านำยาจำนวนมาก เช่น 1,000 มิลลิลิตร อาจใช้เวลา 10 -15 นาที เพื่อให้ผู้ป่วยเก็บนำได้หมด การปล่อยนำช้าๆจะช่วยลดความไม่สุขสบาย ของผู้ป่วยจากลำไส้โป่งตึง และหากนำไหลแรงเกินไป อาจทำให้ผู้ป่วยปวดท้องเป็นตะคริวได้

ในระหว่างการสวนให้ผู้ป่วยหายใจเข้าออกทางปากช้าๆ สังเกตระดับน้ำในหม้อสวนว่าลดหรือไม่
นำไหลเข้าสู่ผู้ป่วยสะดวกดีหรือไม่

อาจพบอุปสรรคที่เกิดจากนำไม่ไหล เนื่องจากสาเหตุต่อไปนี้

  1. ผู้ป่วยเบ่ง ต้องสอนให้ผู้ป่วยหายใจเข้า-ออกทางปากช้าๆ
  2. นำไม่ไหล ปลายหัวสวนติดผนังลำไส้ ต้องเลื่อนหัวสวนออกมาเล็กน้อย
  3. น้ำไม่ไหล อุจจาระอุดตันหัวสวน ค่อยๆดึงหัวสวนออกเปลี่ยนหัวสวนใหม่
  4. กรณีที่อุจจาระแข็งมากทำให้ขัดขวางการไหลของน้ำยา จำเป็นต้องแคะอุจจาระส่วนนำที่ แข็งออก เรียกว่าการทำ Evacuation โดยให้ผู้ป่วยนอนหงายชันเข่าบนหม้อนอน ผู้ทำสวมถุงมือสะอาด นิ้วชี้ป้ายสารหล่อลื่นสอดเข้าไปในทวารหนัก ค่อยๆ แคะอุจจาระแข็งที่เป็นส่วนนำออก ถอดถุงมือทิ้ง เปลี่ยนหม้อนอนใบใหม่ก่อนสวนด้วยน้ำยา


กรณีที่ต้องการให้ผู้ป่วยเก็บนำได้จำนวนมาก แต่ผู้ป่วยปวดถ่ายขณะที่นำยังไม่หมดให้ปิดนำสักครู่ ประมาณ 30 วินาทีให้ผู้ป่วยอ้าปาก หายใจยาวๆ เมื่อหายปวดแล้วเปิดให้นำไหลช้าๆต่อไป ซึ่งความไม่สุขสบายอาจเป็นสาเหตุที่ทำให้เก็บนำได้น้อย


ให้ผู้ป่วยกั้นอุจจาระไว้ให้นานที่สุดเท่าที่จะทำได้ ผู้ป่วยควรเก็บน้ำยาไว้ในลำไส้นาน 5 - 10 นาที จะกระตุ้นให้ลำไส้มีการบีบตัวไล่กันเป็นคลื่นอย่างต่อเนื่อง อุจจาระจะถูกกำจัดออกมา ทำให้การสวน ได้ผลดี

หากต้องการให้เก็บนำได้ลึก เมื่อสวนเสร็จให้ผู้ป่วยนอนตะแคงขวา เพื่อให้นำไหลเข้า สู่ลำไส้ ส่วน Transverse และ Ascending colon


ข้อห้ามในการสวนอุจจาระ( Contraindicated Enemas)

ไม่ทำการสวนอุจจาระในผู้ป่วยต่อไปนี้

1.ลำไส้อุดตัน(bowel obstruction)

2.มีการอักเสบของลำไส้ เช่น ไส้ติ่งอักเสบ( appendicitis )

3.มีการติดเชื้อในช่องท้อง( infection abdomen )

4.ผู้ป่วยภายหลังผ่าตัดลำไส้(postrectal surgery)

 

Hit Counter